Dlaczego mikrobiota jelitowa ma takie znaczenie?

Probiotyki, prebiotyki i postbiotyki w zbliżeniu.

Dlaczego mikrobiota jelitowa ma takie znaczenie?

Zapraszamy do cyklu artykułów o mikrobiocie i prebiotykach (Część 1)

Dlaczego mikrobiota jelitowa ma takie znaczenie? post image

Zapraszamy do cyklu artykułów o mikrobiocie i prebiotykach (Część 1)

Dlaczego mikrobiota jelitowa ma aż takie znaczenie?

Nasza mikrobiota jelitowa to jeden z najbardziej złożonych ekosystemów w organizmie. Tworzą ją biliony mikroorganizmów, które pełnią funkcje niezbędne do utrzymania zdrowia metabolicznego, odpornościowego i neurologicznego. Dziś wiemy, że wpływa nie tylko na trawienie, ale także na hormony, odporność, nastrój, reakcje zapalne, a nawet na to, jak reagujemy na stres.

Jeszcze kilkanaście lat temu flora jelitowa była traktowana jako „dodatek” do fizjologii. Obecnie wiemy, że jej skład i różnorodność są jednym z kluczowych czynników decydujących o naszym samopoczuciu. Mikrobiota współpracuje z organizmem na poziomie metabolicznym, hormonalnym, neurologicznym i immunologicznym. Gdy działa prawidłowo, pełni funkcję żywej tarczy ochronnej. Kiedy jest zaburzona – rośnie podatność na infekcje, zaburzenia trawienia, przewlekły stan zapalny i szereg niespecyficznych dolegliwości.

Właśnie dlatego tak dużą uwagę zwraca się na probiotyki, prebiotyki i postbiotyki – oraz na nowoczesne rozwiązania, takie jak MegaPre™, które łączą ich działanie różnych składników aktywnych w tym prebiotyków.

Podsumowując, zdrowa mikrobiota jelitowa:

  • wspiera trawienie i wchłanianie składników odżywczych,
  • pomaga w produkcji niektórych witamin i metabolitów,
  • reguluje działanie układu odpornościowego,
  • komunikuje się z mózgiem (oś jelito–mózg),
  • wpływa na metabolizm glukozy i lipidów,
  • chroni przed patogenami i przewlekłym stanem zapalnym.

Podstawy: co to są prebiotyki, probiotyki i postbiotyki?

W ostatnich latach te trzy pojęcia zrobiły ogromną karierę, ale bardzo często są mylone lub wrzucane do jednego worka. Tymczasem każdy z nich oznacza coś innego i pełni inną funkcję. Zrozumienie różnic to baza do sensownego stosowania suplementów i układania zaleceń żywieniowych.

Możemy spojrzeć na to tak:

  • probiotyki – dostarczają „dobrych” bakterii,
  • prebiotyki – karmią dobre bakterie (te już obecne i te dostarczane z zewnątrz)
  • postbiotyki – to efekt ich pracy: metabolity, które realnie wpływają na nasze zdrowie.

Prebiotyki – pożywienie dla dobrych bakterii

Prebiotyki są jednym z najbardziej niedocenianych elementów zdrowej diety. Większość osób skupia się na probiotykach, zakładając, że „dobre bakterie w kapsułce” wystarczą. Tymczasem bez odpowiedniej ilości prebiotyków probiotyki mają ograniczone możliwości działania. Prebiotyk to selektywny substrat energetyczny: odżywia bakterie już obecne w jelicie i ułatwia zasiedlanie nowych mikroorganizmów.

Prebiotyk:

  • jest błonnikiem, ale
  • nie każdy błonnik jest prebiotykiem – musi spełniać dodatkowe kryteria:
    • selektywna fermentacja, udokumentowane korzyści zdrowotne,
    • stanowi pożywienie dla określonych bakterii,
    • przechodzi niestrawiony przez górny odcinek przewodu pokarmowego.

Do najczęściej występujących w suplementach prebiotyków należą m.in.:

  • insulina
  • częściowo hydrolizowana guma guar (PHGG),
  • fruktooligosacharydy (FOS),
  • galaktooligosacharydy (GOS),
  • ksylooligosacharydy (XOS),
  • arabinogalaktany i arabionksylany,
  • pektyny,
  • błonnik z akacji.

Naturalne źródła prebiotyków w diecie:

  • cebula, czosnek, por, szalotka, szczypior,
  • cykoria, karczochy, szparagi, topinambur,
  • banany (jeszcze zielone, niedojrzałe – źródło skrobi opornej),
  • rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola),
  • pełne ziarna zbóż, otręby, płatki owsiane,
  • ziemniaki, makaron, kasze po ugotowaniu i ostudzeniu (świetne źródła skrobi opornej).

Co pokazują badania?

  • FOS, GOS, inulina i inne prebiotyki zwiększają liczebność bakterii Bifidobacterium i Lactobacillus (Gibson GR, Roberfroid MB. Dietary modulation of the human colonic microbiota: introducing the concept of prebiotics. J Nutr. 1995 Jun;125(6):1401-12. doi: 10.1093/jn/125.6.1401. PMID: 7782892, Markowiak P, Śliżewska K. Effects of Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics on Human Health. Nutrients. 2017 Sep 15;9(9):1021. doi: 10.3390/nu9091021. PMID: 28914794; PMCID: PMC5622781.).
  • U osób z chorobami zapalnymi jelit wybrane prebiotyki poprawiały parametry stanu zapalnego i komfort jelitowy (Lindsay JO, Whelan K, Stagg AJ, Gobin P, Al-Hassi HO, Rayment N, Kamm MA, Knight SC, Forbes A. Clinical, microbiological, and immunological effects of fructo-oligosaccharide in patients with Crohn’s disease. Gut. 2006 Mar;55(3):348-55. doi: 10.1136/gut.2005.074971. Epub 2005 Sep 14. PMID: 16162680; PMCID: PMC1856087.).
  • Inulina może zwiększać wchłanianie wapnia i magnezu, co ma znaczenie dla zdrowia kości (Bovee-Oudenhoven IM, Termont DS, Heidt PJ, Van der Meer R. Increasing the intestinal resistance of rats to the invasive pathogen Salmonella enteritidis: additive effects of dietary lactulose and calcium. Gut. 1997 Apr;40(4):497-504. doi: 10.1136/gut.40.4.497. PMID: 9176078; PMCID: PMC1027125.).
  • Polisacharydy prebiotyczne stosowane u osób z cukrzycą typu 2 poprawiały kontrolę glikemii (Lu ZX, Walker KZ, Muir JG, O’Dea K. Arabinoxylan fibre improves metabolic control in people with Type II diabetes. Eur J Clin Nutr. 2004 Apr;58(4):621-8. doi: 10.1038/sj.ejcn.1601857. PMID: 15042130.).

Od strony pacjenta najczęściej widać:

  • bardziej regularne wypróżnienia,
  • łatwiejsze oddawanie stolca,
  • zmniejszenie zaparć,
  • często – mniej wzdęć po okresie adaptacji,
  • poczucie „lżejszego” brzucha.

Probiotyki – żywe mikroorganizmy o konkretnym działaniu

Probiotyki są bardziej „spektakularne” w komunikacji – łatwo wyobrazić sobie dobre bakterie zamknięte w kapsułce. Za tą prostą metaforą stoi jednak precyzyjna nauka. Działanie probiotyku zależy od szczepu, dawki i warunków w jelicie.

Mechanizmy działania probiotyków:

  • Konkurencja z patogenami: Probiotyki konkurują z bakteriami chorobotwórczymi o miejsce przylegania do nabłonka jelitowego i o pożywienie. Niektóre szczepy produkują substancje przeciwbakteryjne, które dodatkowo utrudniają patogenom rozwój (np. B. Subtilis HU58).
  • Wzmocnienie bariery jelitowej: Probiotyki wpływają na produkcję śluzu oraz na białka odpowiedzialne za tzw. „tight junctions”, czyli szczelne połączenia między komórkami jelit.
  • Modulacja układu odpornościowego: Mikroorganizmy probiotyczne „trenują” układ odpornościowy – sprzyjają rozwijaniu tolerancji (ważne w alergiach) oraz modulują odpowiedź zapalną.
  • Działanie kliniczne (przykłady):
    • skracanie czasu trwania biegunek infekcyjnych,
    • zmniejszanie ryzyka biegunki poantybiotykowej,
    • redukcja ryzyka zakażenia Clostridioides difficile,
    • wsparcie w IBS, IBD, biegunkach związanych z leczeniem onkologicznym (w zależności od szczepu),
    • poprawa nastroju poprzez: regulację osi jelito-mózg, produkcję neurotransmiterów i neuromodulatorów oraz obniżenie markerów stanu zapalnego.

Najczęściej stosowane rodzaje probiotyków:

  • bakterie z rodzaju Lactobacillus (np. L. rhamnosus, L. plantarum),
  • bakterie z rodzaju Bifidobacterium (np. B. longum, B. bifidum),
  • bakterie z rodzaju Bacillus (np. B. subtilis, B. coagulans),
  • drożdże probiotyczne Saccharomyces boulardii.

Żeby coś nazwać probiotykiem, musi:

  • być dokładnie zidentyfikowanym szczepem (np. Lactobacillus rhamnosus GG, L. plantarum 299v, B. coagulans SC208),
  • mieć udokumentowane działanie w badaniach klinicznych,
  • być podawane w odpowiedniej dawce (najczęściej liczonej w CFU czyli jednostkach tworzących kolonie),
  • być żywe i stabilne do końca okresu ważności.

Kluczowe pytania zawsze brzmią, nie czy brać, ale jaki szczep? w jakiej dawce? w jakim wskazaniu?

Postbiotyki – efekty pracy mikrobioty

W ostatnich latach coraz więcej mówi się o postbiotykach, czyli bioaktywnych metabolitach wytwarzanych przez bakterie – szczególnie te korzystne. To m.in.:

  • krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA): masłowy, propionowy, octowy,
  • niektóre peptydy i związki o działaniu immunomodulującym,
  • metabolity wpływające na szczelność bariery jelitowej i komunikację jelito–mózg,
  • witaminy i antyoksydanty,
  • enzymy.

SCFA:

  • są paliwem dla komórek jelita grubego (zwłaszcza maślan),
  • zmniejszają stan zapalny w jelicie,
    wspierają szczelność nabłonka,
  • oddziałują na metabolizm glukozy i lipidów,
  • wpływają na układ odpornościowy.

Dlatego w praktyce dążymy do tego, aby:

probiotyk + prebiotyk ⇒ więcej korzystnych postbiotyków.

W kolejnej części opiszemy dokładnie jak działają prebiotyki i probiotyki i ich poszczególne szczepy.

Przeczytaj lub zapisz na później:

Część 1: Dlaczego mikrobiota jelitowa ma takie znaczenie?: https://novolabs.pl/artykul/dlaczego-mikrobiota-jelitowa-ma-takie-znaczenie/

Część 2: Jak działają probiotyki i prebiotyki: https://novolabs.pl/artykul/jak-dzialaja-probiotyki-i-prebiotyki/

Część 3: Dlaczego połączenie prebiotyku i probiotyku (synbiotyk) daje najlepszy efekt?: https://novolabs.pl/artykul/dlaczego-synbiotyk-dziala-najskuteczniej-i-dla-kogo/

Część 4: Najczęściej zadawane pytania o prebiotyki i probiotyki: https://novolabs.pl/artykul/najczesciej-zadawane-pytania-o-prebiotyki-i-probiotyki/

Część 5: MegaPre™: precyzyjnie ukierunkowany prebiotyk https://novolabs.pl/artykul/megapre-precyzyjnie-ukierunkowany-prebiotyk/

Część 6: Dla ekspertów: MegaPre™ w praktyce kliniczne https://novolabs.pl/artykul/dla-ekspertow-megapre-w-praktyce-klinicznej/

Celiakia a Nieszczelne Jelito: Zrozumieć Powiązania

Młoda kobieta czytająca etykietę

Celiakia a Nieszczelne Jelito: Zrozumieć Powiązania

Celiakia a Nieszczelne Jelito: Zrozumieć Powiązania post image

Celiakia jest powszechnie znana jako przewlekła choroba autoimmunologiczna, której podłożem jest nietolerancja glutenu. Nieszczelne jelito natomiast, to stan, w którym ścianki jelita stają się coraz bardziej przepuszczalne, umożliwiając przenikanie niepożądanym cząstkom do krwiobiegu. Chociaż na pierwszy rzut oka te dwa stany zdają się nie mieć wiele wspólnego, badania naukowe zaczynają ujawniać zaskakujące powiązania między nimi. 

Celiakia: Krótkie przypomnienie

Celiakia to choroba autoimmunologiczna, która powoduje, że organizm zaczyna reagować na gluten, białko obecne w wielu rodzajach ziaren, takich jak pszenica, jęczmień i żyto. U osób z celiakią spożycie glutenu prowadzi do uszkodzenia kosmków jelitowych, co znacznie ogranicza zdolność organizmu do wchłaniania składników odżywczych.

Celiaklia a nieszczelne jelito

Badania sugerują, że celiakia i nieszczelne jelito mogą być ze sobą powiązane na kilka sposobów:

1. Zwiększona przepuszczalność jelit: Jest to zasadniczo definicja nieszczelnego jelita. U osób z celiakią gluten powoduje uszkodzenie błony śluzowej jelita, co prowadzi do zwiększenia jej przepuszczalności.

2. Zapalenie: Reakcja na gluten u osób z celiakią prowadzi do stanu zapalnego, który także może zwiększyć przepuszczalność błony śluzowej jelita.

3. Dysbioza: Celiakia może prowadzić do niezdrowego składu mikrobioty jelitowej, znanego jako dysbioza. Dysbioza również może przyczyniać się do powstawania nieszczelnego jelita.

Wnioski: Jak wspomóc prawidłową pracę jelit w celiakii

Rozumienie powiązań między celiakią a nieszczelnym jelitem jest kluczowe do skutecznego zarządzania tymi stanami. Oto kilka kroków, które możesz podjąć:

Dieta bez glutenu: Dla osób z celiakią, ścisła dieta bez glutenu jest niezbędna. Pomaga to nie tylko zmniejszać objawami celiakii, ale również może pomóc w leczeniu nieszczelnego jelita.

Zrównoważona dieta: Wprowadzenie zrównoważonej diety bogatej w błonnik, zdrowe tłuszcze i białka pomoże wesprzeć zdrowie jelit. Obecnie maksymalny dopuszczalny dzienny poziom glutenu, osób na diecie bezglutenowej to 20 ppm (to tyle ile okruszek chleba)

Suplementacja: Niektóre suplementy, takie jak probiotyki, prebiotyki i postbiotyki mogą pomóc w odbudowie zdrowej mikroflory jelitowej i wsparciu regeneracji bariery jelitowej.

– Zasięgnij porady lekarza: Jeżeli podejrzewasz, że możesz mieć celiakię lub nieszczelne jelito, skontaktuj się z lekarzem.

Zrozumienie powiązań między celiakią a nieszczelnym jelitem jest kluczowe dla skutecznego radzenia sobie z tymi stanami. Pamiętaj, że zdrowie jelit ma zasadnicze znaczenie dla ogólnego stanu zdrowia, więc dbanie o nie powinno być priorytetem.

Nieszczelne jelito: Co to znaczy? Przyczyny i objawy

Nieszczelne jelito: Co to znaczy? Przyczyny i objawy

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, co oznacza sformułowanie “nieszczelne jelito”? Ten termin zdaje się być dość tajemniczy, ale to zjawisko jest rzeczywistością dla wielu osób.

Nieszczelne jelito: Co to znaczy? Przyczyny i objawy post image

Nieszczelne jelito, zwane też zespołem nieszczelnego jelita (z ang. Leaky Gut) lub przeciekającym jelitem jest stanem, który może prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych, związanych zarówno z układem pokarmowym, jak i innymi częściami organizmu.

Co oznacza „nieszczelne jelito”?

Nieszczelne jelito to stan, w którym bariera jelitowa – nasza pierwsza linia obrony przed szkodliwymi substancjami pochodzącymi ze spożywanych pokarmów  i środowiska – zaczyna „przeciekać”. To oznacza, że niewielkie cząsteczki, które normalnie byłyby zatrzymywane przez błonę śluzową jelita, zaczynają przenikać do naszego układu krążenia. W konsekwencji organizm zaczyna reagować na te substancje jak na intruzów, co może prowadzić do stanów zapalnych, alergii, nadwrażliwości i wielu innych problemów zdrowotnych.

Objawy nieszczelnego jelita

Zespół nieszczelnego jelita nie jest łatwy do zdiagnozowania, ponieważ objawy mogą być różne i niekoniecznie muszą wskazywać bezpośrednio na problem z jelitami. Jednak istnieje szereg symptomów, które mogą wskazywać na nieszczelne jelito. Oto niektóre z nich:

– problemy z trawieniem, takie jak biegunka, zaparcia, wzdęcia, gazy,

– chroniczne zmęczenie,

– bóle stawów,

– problemy skórne, takie jak trądzik, egzema czy wysypka,

– nietolerancje pokarmowe,

– nagłe wahania wagi.

Ważne jest, aby zauważyć, że powyższe objawy mogą wskazywać na wiele różnych problemów zdrowotnych, nie tylko na nieszczelne jelito. Jeżeli doświadczasz jakichkolwiek z tych symptomów, powinieneś skontaktować się z lekarzem i dietetykiem. 

Nieszczelne jelito przyczyny

Istnieje wiele różnych czynników, które mogą przyczynić się do powstania nieszczelnego jelita. Niektóre z nich to:

– dieta wysoko przetworzona zawierająca konserwanty, bogata w cukry, tłuszcze nasycone i uboga w błonnik,

– przewlekły stres,

– alkohol,

– niektóre leki, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i antybiotyki (nawet te przyjmowane dawno temu),

– infekcje różnego rodzaju w tym infekcje pasożytnicze,

– zaburzenia mikrobioty jelitowej (dysbioza jelitowa).

Zrozumienie zjawiska jakim jest nieszczelne jelito jest kluczowe dla utrzymania zdrowia jelit. Pamiętaj, że najlepszym sposobem na radzenie sobie z tym stanem jest zapobieganie mu, czyli: zdrowa, zrównoważona dieta, regularne ćwiczenia, redukcja stresu i umiarkowane spożycie alkoholu to tylko niektóre z działań, które możemy podjąć, aby dbać o zdrowie naszych jelit. Jeżeli podejrzewasz, że możesz cierpieć na nieszczelne jelito, skonsultuj się z lekarzem, który pomoże Ci dotrzeć do pierwotnych przyczyn i stworzyć dopasowany do Ciebie plan leczenia.

Suplementacja w Zespole Nieszczelnego Jelita

Właściwe suplementy mogą wspierać regenerację bariery jelitowej, zwiększyć populację przyjaznych mikroorganizmów i ograniczyć rozwój patogenów, zmniejszać stany zapalne i poprawiać ogólną funkcję układu pokarmowego.

Zgodnie z artykułem, istnieje kilka suplementów, które mogą przynieść korzyści osobom z nieszczelnym jelitem. Oto niektóre z nich:

  1. MegaSporeBiotic™ – wyjątkowy probiotyk o udowodnionej 100% przeżywalności w układzie pokarmowym, co oznacza, że nie szkodzą mu ani kwasy trawienne ani żółć ani przyjmowane równocześnie antybiotyki. Zawiera szczepy, które tworzą endospory i w nienaruszonej formie docierają do miejsca docelowego, w którym tworzą warunki optymalne do odbudowania korzystnej mikrobioty.
  2. MegaPre™ – prebiotyk, czyli mówiąc potocznie “pokarm” dla naszych korzystnych drobnoustrojów. Składa się z niestrawialnych włókien, dzięki którym dobre bakterie mają lepsze warunki do rozwoju i wypełniania swojej roli w regulacji działania układu pokarmowego i odpornościowego. 
  3. MegaMucosa™ – postbiotyk, którego skład został stworzony z myślą o wsparciu błony śluzowej. Zawiera aminokwasy potrzebne do budowy ochronnej warstwy jelita oraz bioflawonoidy o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym.

Dodatkowo warto również włączyć takie składniki jak: L-glutaminę, kwas masłowy, kurkuminę i kwasy omega-3 oraz zadbać o prawidłowy funkcjonalny poziom witaminy D3 – kluczowej dla prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego.

Styl życia

Zmiany, których wprowadzenie będzie konieczne, jeśli chcesz poprawić stan swoich jelit to przede wszystkim zmiany związane z odżywianiem, rytmem dobowym oraz stresem. Oznacza to włączenie do swojej diety bogatoodżywczych pokarmów zawierających: białka, witaminy, minerały, antyoksydanty, nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik pokarmowy. Istotne są również pory posiłków, post międzyposiłkowy i nocny oraz prawidłowe nawodnienie. 

Rytm okołodobowy jest często pomijany i niekojarzony bezpośrednio z terapią układu pokarmowego. Zupełnie niesłusznie, ponieważ ma nieocenione znaczenie w regulacji osi mózg-jelito. Chcąc go uregulować, zadbać o prawidłowe warunki snu, ogranicz ekspozycję na światło niebieskie na 2-3 godziny przed położeniem się spać, nie zasypiaj zbyt późno i nie śpij krócej niż 7-8 godzin. 

Zarządzanie stresem. Zadbał o swój dobrostan psychiczny, zweryfikuj swoje otoczenie pod kątem czynników stresogennych (np. w postaci toksycznych relacji), Jeśli potrzebujesz, skorzystaj z psychoterapii, zadbaj o wypoczynek i znajdź czas na relaksujące Cię czynności. Badania pokazują, że w tej kwestii bardzo istotny jest również kontakt z naturą i aktywność fizyczna. Nie zaniedbuj ich!

Podsumowanie

Wielotorowe podejście do problemu jest zgodne z założeniami medycyny funkcjonalnej inaczej zwanej medycyną holistyczną i przyniesie Ci najlepsze i najtrwalsze rezultaty. Pamiętaj jednak, że musisz uzbroić się w cierpliwość, być dla siebie wyrozumiałym i otwartym na zmiany. Takie nastawienie odmieni nie tylko zdrowie jelit ale poprawi Twój ogólny dobrostan. Trzymamy kciuki!